مىبرد ، و اين نوعى استعاره است كه صبح ، بعد از آنكه ظلمت شب را شكافته و طلوع كرده به كسى تشبيه كرده كه بعد از اعمال دشوارى كه انجام داده و لحظه فراغتى يافته تا استراحت كند نفسى عميق مىكشد ، روشنى افق هم تنفسى است از صبح . زمخشرى درباره اين استعاره وجهى ديگر ذكر كرده ، مىگويد اگر بپرسى تنفس صبح چه معنا دارد ؟ مىگويم : وقتى صبح مىآيد با آمدنش روح و نسيمى مىآورد ، و همين نسيم بطور مجاز تنفس صبح خوانده شده « 1 » . اين بود گفتار زمخشرى ، ليكن وجه قبلى به ذهن نزديكتر است . * ( « إِنَّه لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي الْعَرْشِ مَكِينٍ مُطاعٍ ثَمَّ أَمِينٍ » ) * اين آيات جواب قسم است و ضمير در « انه » به قرآن بر مىگردد ، ممكن هم هست به آيات اين سوره به عنوان اينكه آنها نيز قرآن است برگردد ، چون فرموده : * ( « لَقَوْلُ رَسُولٍ . . . » ) * ، اينها كلام رسول است ، و مراد از رسول جبرئيل است ، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده : « مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّه نَزَّلَه عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّه » « 2 » . و در اينكه « قول » را به جبرئيل به عنوان رسول نسبت داده ، مىفهماند كه در حقيقت قول از آن خود خداست ، و نسبتش به جبرئيل نسبت رسالت به رسول است ، و در اين مقام جبرئيل را به شش صفت توصيف كرده : اول اينكه : او را رسول خواند ، كه مىفهماند او قرآن را به رسول خدا ( ص ) وحى مىكند ، و دوم اينكه : كريمش خواند ، كه مىرساند نزد خداى تعالى كرامت و احترام دارد ، و به اعزاز او عزيز شده ، سوم اينكه : ذى قوتش خواند ، كه مىفهماند او داراى قوت و قدرت و شدت بالغه اى است ، و چهارم اينكه : او را نزد خداى صاحب عرش ، مكين خواند ، يعنى داراى مقام و منزلت است ، پنجم اينكه : * ( « مُطاعٍ ثَمَّ » ) * اش خوانده ، كه دلالت دارد بر اينكه جبرئيل در آنجا يعنى نزد خدا دستور دهنده اى است ، كه زير دستانش دستوراتش را به كار مىبندند ، معلوم مىشود در آنجا ملائكه هستند كه جبرئيل به آنان امر مىكند و ايشان اطاعتش مىكنند ، از همين جا معلوم مىشود كه جبرئيل در كار خودش ياورانى هم دارد ، و ششم اينكه : او را امين خواند كه مىرساند جبرئيل خدا را در دستوراتى كه مىدهد و در رساندن وحى و رسالت ، خيانت و دخل و تصرفى نمىكند .

--> ( 1 ) تفسير كشاف زمخشرى ، ج 4 ، ص 711 . ( 2 ) كسانى كه جبرئيل را دشمن مىدارند ، بايد بدانند كه او قرآن را بر قلب تو نازل كرده . سوره بقره ، آيه 97 .